Cmentarz Żydowski w Dzierżoniowie

Wpisz minimum dwie litery

Cmentarz

Cmentarz żydowski w Dzierżoniowie położony jest pomiędzy ulicami Szpitalną, Bielawską i Armii Krajowej. Zajmuje powierzchnię 0,27 ha na planie zbliżonym do trójkąta. Jego teren jest ogrodzony ceglanym murem miejscami uzupełnionym metalowym płotem. Na cmentarz prowadzi dwuskrzydłowa, stalowa brama z furtą, nad którą umieszczone są wykute w kamieniu daty „Erbaut 1843 – Ergänzt 1851” oraz cytaty z Biblii hebrajskiej „ (rok)Dom spotkania wszystkich żyjących (według skróconej rachuby). / Oto otwieram wasze groby i wydobywam was z grobów, ludu mój / Ezechiel 37, 12” z datą roczną zapisaną chronogramem – 1869 bądź 1870.

Do celów pochówkowych cmentarz został otwarty w 1826 roku. Do 1939 roku był użytkowany przez niemiecką społeczność żydowską zamieszkującą miasto. Czas II wojny światowej przetrwał bez większych zniszczeń prawdopodobnie dlatego, że znalazł się w posiadaniu niemieckiego dozorcy cmentarnego – Konrada Springera. W okresie powojennym miał sporo szczęścia, bowiem nie skazano go na całkowitą zagładę, jak to uczyniono z położonym w sąsiedztwie cmentarzem ewangelickim. Od roku 1945 był użytkowany przez napływową ludność żydowską. Obecnie cmentarz jest czynnym terenem grzebalnym, jednakże pogrzeby odbywają się tutaj bardzo rzadko z powodu małej liczebności wyznawców religii mojżeszowej. W ciągu ostatniego dwudziestolecia miało tu miejsce pięć pochówków (ostatni odbył się w lutym 2017 roku).

Cmentarz żydowski w Dzierżoniowie jest stosunkowo dobrze zachowany. Jego granice nigdy nie zostały naruszone, nie było na nim brutalnych aktów wandalizmu. Nie ominęły go jednak powojenne kradzieże płyt nagrobnych z cenniejszych kamieni. Dzisiaj na terenie dzierżoniowskiego cmentarza znajduje się ponad 250 nagrobków (w tym ponad 70 z XIX i początków XX wieku). Zaznaczyć należy, że obiekt, mimo że relatywnie zadbany, poddaje się niszczącemu działaniu czasu i warunków atmosferycznych. Stan zachowania najstarszych nagrobków ciągle się pogarsza. Na niektórych litery pisma hebrajskiego są już zatarte i nieczytelne.

Obiekt nie jest udostępniony do bezpośredniego zwiedzania przez turystów. Brama cmentarna jest zamknięta na klucz. Nie ma też żadnych informacji na temat możliwości wejścia na jego teren. Prawnym właścicielem cmentarza jest Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP.

Galeria

O Projekcie

„Digitalizacja i udostępnianie w postaci cyfrowej zasobów cmentarza żydowskiego w Dzierżoniowie” to projekt realizowany przez Fundację Forum Dialogu Między Kulturami. Jego celem jest przeniesienie i zachowanie w cyfrowej rzeczywistości artefaktów sepulkralnych podlegających cyfryzacji związanych ze społecznością żydowską zamieszkującą miasto. Efektem przedsięwzięcia jest serwis internetowy dedykowany cmentarzowi żydowskiemu obejmujący interaktywną mapę wraz z bazą danych grobów i osób pochowanych. Baza udostępnia fotografię każdego nagrobka, informację o jego położeniu, dane personalne osób zmarłych (imię, nazwisko, datę urodzenia, datę śmierci, nazwisko rodowe, imię ojca), a także tłumaczenia hebrajskich i niemieckojęzycznych inskrypcji na najstarszych pomnikach nagrobnych.

Materiał zaprezentowany w serwisie opracowano przy wykorzystaniu tłumaczenia na język polski tekstów inskrypcyjnych w języku hebrajskim dokonanego przez Maxima Gurfinkela.

Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz ze środków Gminy Miejskiej Dzierżoniów.

Realizacja:

Partnerzy:

Patronat medialny:

Kontakt

Z prośbą o kontakt zwracamy się do wszystkich posiadających jakąkolwiek wiedzę i materiały na temat Żydów z Dzierżoniowa, przeszłości cmentarza żydowskiego oraz pochowanych na nim osób. Materiały te zamieścimy w planowanym do uruchomienia dziale pn. „Wspomnienia”.

  • e-mail: biuro.fdmk@gmail.com

Darowizna

Ważny obszar w naszej aktywności zajmuje ocalanie śladów po żydowskiej społeczności Dzierżoniowa. Rejestrujemy wspomnienia, gromadzimy archiwalia, prowadzimy działalność publikacyjną i dokumentacyjną. Dla tych, którzy zechcą wesprzeć nasze działania, podajemy nasze konto bankowe:

Forum Dialogu Między Kulturami
Nr konta: 34 9527 0007 0051 4145 2000 0001
Bank Spółdzielczy w Dzierżoniowie